De tanden van de naakthond
De Huaca Viringo
De tanden van de naakthondTerug
Juni 2010, all rights reserved

Die hebben toch helemaal geen tanden ?! Zeggen mensen wel eens.
Over de tanden van naakthonden bestaan veel misverstanden en onduidelijkheden. Feit is, dat er nog maar weinig echt wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de tanden van naakthonden. De reden van het slechte, incomplete gebit en de mogelijkheden tot het verbeteren van het gebit.

Met naakthond in dit artikel wordt bedoeld Mexicaanse naakthond of Peruaanse naakthond. Veel punten gaan ook op voor de Chinese naakthond, die ook het dominante kenmerk voor naaktheid draagt.

Allereerst de feiten:
  • Alle naakthonden in het bezit van het dominante naaktgen (N) hebben een min of meer incompleet of gedegenereerd gebit.
  • Er zijn (waarschijnlijk) enkele naakthonden met een compleet gebit maar ook deze honden hebben kleinere of afwijkende elementen.
  • Het afwijkende gebit wordt veroorzaakt door mutatie van het Foxi3 gen. Het gen wat ook verantwoordelijk is voor het ontbreken van haar.

De tanden van de pups.

Aan de hand van de melkgebitjes kan de fokker helaas weinig voorspellen.
Het puppygebit kan geweldig lijken, nagenoeg compleet zijn, en na het wisselen is het goed mogelijk dat er haast niets meer voor in de plaats komt. Of andersom.
De tanden van Peruaanse naakthonden komen in de 3de a 4de week door.
Het wisselen van het gebit begint rond de leeftijd van 3,5 mnd en kan lang doorgaan.
Tijdens het wisselen kunnen er spontaan ook weer volwassen tanden uit vallen.
De hoektanden zijn vaak een geval apart. Deze duren meestal het langst om te komen en geven het vaakst problemen. De stand van de hoektanden van een naakthond is altijd iets afwijkend van dat van een “gewone hond”. De bovenhoektanden staan wat rechter naar beneden en de onderhoektanden wijzen juist verder naar voren. Dit laatste geeft regelmatig problemen, veel hoektanden hebben geen andere tanden die de juiste stand wat begeleid of de honden hebben een te zwakke onderkaak om de stand goed te begeleiden en de hoektanden komen hierdoor steeds platter in de mond te liggen. Vaak gaat dit “naar voren vallen” door tot in het 2de jaar. Niet zelden moet er een tandtechnische ingreep (trekken) worden verricht om plaats te maken voor snijtanden of om de hoektanden te laten verwijderen.

Noot voor eigenaren: ga altijd naar een tandtechnisch specialist voor advies en behandeling. De tanden, kiezen horen eruit gesneden te worden en als het zonder ingreep kan, is dit altijd te prefereren.

De stand van het gebit.

Er is weinig onderzoek gedaan naar de stand van de gebitten en de erfelijkheid ervan. Dit jaar (2010) is er voor het eerst een kynologisch symposium waarin dit onderwerp ook besproken zal worden. Feit is, dat afwijkende standen zeer veelvuldig voorkomen. Ondervoorbijtend en kruisgebitten zijn veel voorkomende fouten. Vaak wordt er gesproken over een kruisgebit terwijl dit niet geheel het geval is. Bij een kruisgebit is de stand van de kaken scheef. Bij veel naakthonden ontstaat er voorin een kruisstand doordat de hoek- en snijtanden van stand veranderen. De kaken en kiezen blijven echter goed op elkaar staan.
Tang komt vaak voor maar is toegestaan.
Door de vaak wat zwakke onderkaak en het verlies van elementen, veranderd de stand van het gebit vaak op volwassen leeftijd.
Bij ongeveer 2 jaar begint dit en het is niet vreemd als een gebit van prachtig schaar langzaam veranderd in een onderbeet.

Maar hoeveel tanden en kiezen is nou eigenlijk normaal ?

Natuurlijk moeten fokkers streven naar betere tanden. Er kan op geselecteerd worden en we kunnen als liefhebbers proberen in kaart te brengen wat het gebit allemaal doet. Eigenlijk moeten we eens per half jaar de gebitten van onze honden bekijken en opschrijven wat we zien. Zo kunnen we misschien in de toekomst iets zinnigs zeggen over het gebit.

Wat weetjes.

Uit een Peruaans onderzoek van dhr José A. Castañeda Peláez (1998) blijkt dat het gemiddelde aantal tanden en kiezen voor volwassen honden 18 is. De heren hadden er gemiddeld 20 en de dames 17. Het onderzoek is gedaan over 50 honden van alle 3 de maten. Het aantal tanden en kiezen hangt niet af van grootte en niet af van leeftijd. Dit laatste is wel een belangrijk gegeven omdat aangenomen wordt dat oudere honden minder tanden hebben. Er zijn honden van alle leeftijden meegenomen in het onderzoek.
Mijns inziens mag men wel aannemen dat een oudere hond (>5 jr) meer tanden heeft gehad maar een oudere hond met weinig tanden zal nooit veel tanden hebben gehad. Andersom ook. Een jonge hond met een bek vol zal nooit zomaar een tandloos bekkie krijgen op bejaarde leeftijd.
Persisterende melktanden (melktanden die blijven zitten) komen heel veel voor. Van de 50 onderzochte honden hadden 15 honden nog melktanden staan. Dit komt overeen met mijn eigen ervaring. Uit het onderzoek blijkt ook dat er geen symmetrie in zit bij de ontbrekende tanden en kiezen. Er was 1 molaar (kies) die bij alle onderzochte honden aanwezig was. Dat is de M1 onder. Links en rechts.
In het onderzoek komt bij de telling niet naar voren hoeveel melktanden de honden hadden. In het onderzoek is ook niet gespecificeerd of de honden een (volledige) stamboom hadden. Gezien de situatie in Peru waar een open stamboek is, is dit wel relevant. Van een kruising met een ander ras mogen we veel meer tanden verwachten dan van een hond uit 3 generaties naakt.

Zo komen we ook op een heikel onderwerp. Het inzetten van behaarde naakthonden, peludos.
Het naaktgen, de mutatie van FOXI3 gelegen op chromosoom 17 veroorzaakt een onderdrukking van het eiwit wat voor de aanleg van de tanden zorgt. De behaarde honden hebben deze mutatie dus niet (wel FOXI3, geen mutatie).
Naakte pups uit een combinatie peludo x naakt hebben de FOXI3 mutatie, ergo, het incomplete gebit.
Het onderzoek naar FOXI3 is nog in volle gang maar alles wijst er wel op dat we te maken hebben met modificerende genen. Qua beharing (Chinese naakthond) en ook qua tanden. Het is geen regel maar wel opvallend dat behaardere honden vaak meer tanden hebben dan hele kale honden. Het meest opvallend is, dat als er naakte puppies geboren worden uit een kruising naakthond met een ander ras deze pups juist hele goede gebitten of zelfs complete gebitten bezitten.
Dit is opvallend genoeg niet het geval bij het inzetten van peludos. Hieruit concludeer ik dat er modificerende genen een rol spelen die ook gedragen en doorgegeven worden door de peludos.


Het verschil tussen peludo en naakt

Voor de eigenaren.

Onze naakthonden hebben geen geweldige tanden. Dat is een feit. Er zijn honden die in vergelijking met rasgenoten een geweldig gebit hebben maar ook deze gebitten zijn niet vergelijkbaar met het gebit van de meeste andere rassen. Kijk eens naar het gebit van een terriër of een Mechelse herder. Deze tanden zijn veel groter en sterker. Het is slim om zuinig te zijn op het gebit van je hond.
Trekspelletjes kan, maar bij puppen is het verstandig dit wel rustig te doen.
De honden kunnen prima eten en kluiven. Ook rauwvoeding, zelf samengesteld voer gaat prima maar ik raad wel wat aanpassingen aan.
Qua botten zijn harde botten niet verstandig. Geitenribben, kalkoennekken zijn er hard en de tanden slijten hierop of breken op een gegeven moment af.
Rauwe botten en karkassen van het meeste pluimvee kan prima. Kip, eend, konijn, fazant. Genoeg keus. Qua spiervlees en organen kun je dan voor andere diersoorten kiezen.
Voor de volledigheid, lees u altijd eerst goed in voordat u rauw gaat voeren!

Sommige honden zijn erg gevoelig voor tandsteen maar dat is erg afhankelijk van de hond. Regelmatig tandenpoetsen (3x per week) of met een tandenkrabber de tanden schoon maken is dan aan te bevelen om de tanden gezond te houden.
Houdt zelf het gebit van je hond in de gaten. Wekelijks checken is zo gedaan. Een dierenarts die niet bekend is met onze rassen zal al gauw willen behandelen of adviseren maar in 9 van de 10 gevallen is dit nergens voor nodig. Heeft de hond pijn, eet hij minder graag of moeilijker, gaan tanden los zitten of is tandvlees geïrriteerd dan is het wellicht nodig om naar de dierenarts te gaan. Verder is het aan te bevelen zuinig te zijn op wat er in hun mond staat en geen afgebroken tanden te laten trekken als er geen aanleiding voor is. De hond moet hiervoor onder narcose en het is zeer goed mogelijk dat dit de eerste afgebroken tand is uit een hele reeks. Helaas.

Sonja Kolijn

Deze tekst mag uitsluitend overgenomen worden als complete tekst, mèt auteur en bronvermelding.

Bronnen:
* Peruaanse onderzoek: dhr José A. Castañeda Peláez (1998)
* A Mutation in Hairless Dogs Implicates FOXI3 in Ectodermal Development
Cord Drögemüller,1 Elinor K. Karlsson,2 Marjo K. Hytönen,3,4 Michele Perloski,2 Gaudenz Dolf,1 Kirsi Sainio,3 Hannes Lohi,4 Kerstin Lindblad-Toh,2,5 Tosso Leeb1


© De Huaca Viringo 2006-2017 Reproduction or use of photos without prior written permission is strictly prohibited.